روز های کاری: یک شنبه و سه شنبه ساعت ۱۴ الی ۱۹
5 مهر 1405
بسیاری از افراد طبق عادت روزمره، روزشان را با یک فنجان چای یا قهوه داغ آغاز میکنند؛ نوشیدنیهایی که گرمای آنها حس آرامش و لذت خاصی به ما میبخشد. اما آیا تا به حال به این فکر کردهاید که همین گرمای لذتبخش میتواند برای سلامت دهان و زبان ما خطرآفرین باشد؟ سازمان جهانی بهداشت (IARC) در سال ۲۰۱۶ نوشیدنیهای بسیار داغ (بالای ۶۵ درجه سانتیگراد) را «احتمالاً سرطانزا» طبقهبندی کرد؛ شواهد این ارتباط عمدتاً برای سرطان مری ثابت شده است، از جمله در یک مطالعهی بزرگ روی بیش از ۵۰ هزار نفر در استان گلستان ایران. با این حال، سوختگی و التهاب مکرر ناشی از نوشیدنیهای خیلی داغ میتواند بافتهای ظریف دهان و زبان را هم تحتتأثیر قرار دهد و در کنار عوامل شناختهشدهتری مانند سیگار و الکل، بهعنوان یک عامل خطر کمکی برای سلامت دهان در نظر گرفته شود. به همین دلیل، بهتر است پیش از نوشیدن، چند لحظه صبر کنیم تا دمای چای یا قهوه کمی کاهش یابد.

شواهد علمی قطعی که نوشیدنی داغ را علت مستقیم سرطان زبان بداند، در حال حاضر وجود ندارد؛ ارتباط اثباتشدهی نوشیدنیهای بسیار داغ (بالای ۶۵ درجه) بر اساس طبقهبندی سازمان جهانی بهداشت، بیشتر مربوط به سرطان مری است. با این حال، نوشیدن مکرر مایعات بسیار داغ میتواند باعث سوختگیهای خفیف و مکرر در بافتهای ظریف دهان و زبان شود. این آسیبهای مداوم ممکن است در طولانیمدت به التهاب مزمن منجر شوند که از نظر زیستشناسی یکی از عوامل زمینهساز شناختهشده برای تغییرات سلولی است. به همین دلیل، بهعنوان یک احتیاط ساده، بهتر است پیش از نوشیدن چای یا قهوه داغ صبر کنید تا کمی خنک شود؛ بهخصوص اگر عوامل خطر اثباتشدهتری مانند سیگار کشیدن هم دارید.
برای کاهش خطر آسیب به بافت دهان، توصیه میشود نوشیدنیها با دمای کمتر از ۶۰ تا ۶۵ درجه سانتیگراد مصرف شوند؛ همین آستانهای است که سازمان جهانی بهداشت برای افزایش خطر سرطان مری هم به آن اشاره کرده است. بهطور معمول، وقتی نوشیدنی بدون سوزاندن دهان قابلنوشیدن است، دمای آن در محدودهی ایمنتری قرار دارد. بهتر است پس از تهیهی چای یا قهوه، چند دقیقه صبر کنید تا دمای آن کاهش یابد.
در افراد سیگاری، آسیبهای حرارتی ناشی از نوشیدنیهای بسیار داغ میتواند اثر تحریککنندهی دود سیگار بر بافت دهان و زبان را تشدید کند. سیگار یکی از اثباتشدهترین عوامل خطر سرطان زبان است؛ تاثیر سیگار بر سرطان زبان با تضعیف سیستم ایمنی موضعی و افزایش التهاب مزمن همراه است، و نوشیدنیهای داغ نیز با سوختگی و تحریک مکرر، میتوانند این آسیبپذیری را افزایش دهند. به همین دلیل، برای افراد سیگاری توصیه میشود احتیاط بیشتری دربارهی دمای نوشیدنیها داشته باشند.
سرطان سلول سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma) شایعترین نوع سرطان زبان است و بیش از ۹۰٪ موارد سرطان حفرهی دهان را شامل میشود؛ این نوع سرطان از سلولهای پوششی سطح زبان منشأ میگیرد. عوامل خطر اصلی و اثباتشدهی آن مصرف سیگار و الکل هستند؛ نقش HPV و سرطان دهان بیشتر در سرطانهای ناحیهی حلق مطرح است و ارتباط آن با سرطان زبان هنوز قطعی نیست. مطالعهی مستقیمی که نوشیدنی داغ را علت اختصاصی سرطان زبان بداند در دست نیست؛ اما تحریک و التهاب مزمن ناشی از حرارت بالا میتواند، در کنار عوامل اصلی، بافت دهان را آسیبپذیرتر کند.
صرف نظر از علت دقیق، مهم ترین اقدام، توجه به علائم هشداردهنده و مراجعه ی زودهنگام به پزشک است. مهم ترین نشانه، وجود زخم یا تاولی روی زبان است که بیش از ۲ تا ۳ هفته بهبود نمی یابد. سایر علائم اولیه شامل لکه های سفید یا قرمز روی زبان، توده یا ضخیم شدگی در کنار یا زیر زبان، و خونریزی بدون دلیل مشخص از زبان است. در مراحل پیشرفته تر ممکن است مشکل در بلع، بی حسی زبان یا توده در گردن هم اضافه شود. اگر زخم زبان بیش از سه هفته باقی ماند، حتماً باید توسط پزشک متخصص بررسی شود تا در صورت نیاز، تشخیص زودهنگام انجام گیرد؛ تشخیص زودهنگام سرطان زبان تأثیر زیادی بر موفقیت درمان دارد.
صبر کردن چند دقیقه پیش از نوشیدن چای یا قهوه ی تازه دم، ترک سیگار و کاهش مصرف الکل، و بازدید منظم از دندان پزشک یا متخصص گوش وحلق وبینی برای بررسی دهان و زبان، از ساده ترین و مؤثرترین راه ها برای کاهش خطر و تشخیص زودهنگام مشکلات زبان و دهان هستند.
شواهد علمی قطعی که نوشیدنی داغ را علت مستقیم سرطان زبان بداند وجود ندارد؛ ارتباط اثبات شده ی نوشیدنی های بسیار داغ طبق سازمان جهانی بهداشت بیشتر مربوط به سرطان مری است. با این حال، سوختگی و تحریک مکرر دهان می تواند یک عامل خطر کمکی باشد، به خصوص در کنار سیگار و الکل.
توصیه می شود نوشیدنی ها با دمای کمتر از ۶۰ تا ۶۵ درجه سانتی گراد مصرف شوند. وقتی نوشیدنی بدون سوزاندن دهان قابل نوشیدن است، معمولاً در محدوده ی ایمن تری قرار دارد.
اگر زخم یا تاول روی زبان بیش از ۲ تا ۳ هفته بهبود نیابد، باید حتماً توسط پزشک متخصص بررسی شود، چون این مهم ترین علامت هشداردهنده ی سرطان زبان است.
دیدگاهتان را بنویسید