بیماری تیروئیدیت هاشیموتو به وضعیتی گفته می شود که عملکرد غده تیروئید را تحت تاثیر قرار می دهد. در واقع این بیماری نوعی اختلال خود ایمنی است که در پی آن سیستم ایمنی به بافت های سالم بدن حمله می کند. تیروئیدیت می تواند غده تیروئید را در معرض آسیب قرار داده و سبب بزرگ تر شدن این غده (گواتر) شود و بدین ترتیب در تولید هورمون تیروئید کافی مشکل ایجاد نموده و فرد را به کم کاری تیروئید دچار سازد. اما بهتر است بدانید که تشخیص به هنگام و درمان این بیماری می تواند از وقوع پیامدهای خطرناک پیشگیری به عمل آورده و کیفیت زندگی فرد را ارتقا بخشد. در صورت نیاز به کسب اطلاعات جامع تر در خصوص این بیماری ، مقاله دکتر سعید سهراب پور بهترین جراح سر و گردن در تهران را تا انتها مطالعه بفرمایید.
علائم تیروئیدیت هاشیموتو چیست؟
بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) از اولین علائم بیماری تیروئیدیت به شمار می رود. بسته به وسعت بزرگ شدن تیروئید ، فرد مبتلا ممکن است دچار تورم در ناحیه گردن شده و در تنفس و بلع نیز با اختلال مواجه گردد. از دیگر علائم و نشانه های ناشی از تیروئیدیت می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- یبوست
- احساس خستگی مفرط
- ضربان قلب آهسته
- دردهای عضلانی
- خشکی پوست
- نازک شدن و خشک شدن تار مو
- عدم تمرکز و افسردگی
- افزایش وزن یا مشکل در کاهش وزن
- اختلال در رشد قد در کودکان
لازم به ذکر است که افراد مبتلا به این بیماری معمولا چهره ای پف آلود و رنگ پریده دارند ، این افراد حتی مواقعی که اطرافیان شان احساس گرما می کنند ممکن است احساس سرما داشته باشند. همچنین در بانوانی که دچار هاشیموتو هستند مشاهده می شود که عموما قاعدگی های نامنظم یا سنگین را تجربه می کنند و با اختلال در باروری مواجه هستند. ناگفته نماند که بیماری تیروئیدیت ممکن است در اوایل ابتلا هیچ گونه علائمی نداشته باشد و به تدریج طی ماه ها یا سال ها نمایان گرد ، زیرا پیشروی این بیماری به کندی اتفاق می افتد.
آیا تیروئیدیت هاشیموتو ارثی است؟
بله ، تیروئیدیت هاشیموتو یک بیماری خودایمنی است که می تواند زمینه ژنتیکی داشته باشد. افرادی که در خانواده خود سابقه بیماری های خودایمنی مانند تیروئیدیت ، دیابت نوع یک یا لوپوس دارند ، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند. ژن های خاصی مانند HLA-DR ممکن است نقش مهمی در افزایش ریسک ابتلا ایفا کنند. با این حال ، عوامل محیطی مانند استرس ، عفونت ها و کمبود ید نیز در بروز بیماری تأثیرگذارند. بنابراین ، اگرچه تیروئیدیت هاشیموتو به طور کامل ارثی نیست ، اما وراثت در کنار عوامل دیگر می تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.
علت بروز بیماری هاشیموتو چیست؟
اگر چه به طور قطع نمی توان گفت علت پیدایش تیروئیدیت چیست اما با این وجود طبق نظر متخصصین ، این بیماری می تواند ناشی از موارد ذیل باشد :
- ژنتیک : بر اساس مطالعات صورت گرفته اکثریت افراد مبتلا به هاشیموتو در نزدیکان خود فردی را دارند که به بیماری خود ایمنی مبتلا باشد ؛ از این رو می توان اذعان داشت که عوامل ژنتیکی ، شانس ابتلا به بیماری مذکور را تشدید می کنند.
- هورمون جنسی : هورمون جنسی نقش موثری در ابتلا به تیروئیدیت دارد ، لذا این بیماری در خانم ها نسبت به آقایان شایع تر است.
- قرارگیری در معرض محرک های محیطی : ریسک ابتلا به تیروئیدیت هاشیموتو در افرادی که دائما با تشعشعات در تماس هستند به مراتب از دیگر افراد بیشتر است.
- سایر بیماری های خود ایمنی : ابتلا به دیگر بیماری های خود ایمنی اعم از آرتریت روماتوئید و غیره احتمال پیدایش این بیماری را تشدید می کنند.
بیماری هاشیموتو در چه سنی رخ می دهد؟
در خصوص سن ابتلا به تیروئیدیت هاشیموتو باید اشاره داشت که این بیماری معمولا در میانسالی بخصوص در بانوان میانسال بیشتر دیده می شود و در سنین بالا شیوع بیشتری دارد ، البته در برخی موارد ممکن است زودتر یا دیرتر نمود یافته و حتی در کودکان نیز رخ دهد.
جدول مقایسه انواع تیروئیدیت
| نوع تیروئیدیت | علت | علائم اصلی | درمان رایج |
|---|---|---|---|
| هاشیموتو | بیماری خود ایمنی | کمکاری تیروئید ، خستگی ، خشکی پوست | لووتیروکسین |
| تحت حاد | عفونت ویروسی | درد گردن ، تب ، ضعف عمومی | مسکن ها ، ضد التهاب ها |
| عفونی | عفونت باکتریایی | تب شدید ، درد موضعی ، تورم | آنتی بیوتیک ها |
| پس از زایمان | اختلال خود ایمنی پس از بارداری | نوسان بین پرکاری و کمکاری تیروئید | مشاهده یا درمان با دارو بر اساس مرحله |
چونگی درمان بیماری تیروئیدیت با دکتر سعید سهراب پور
عموما همه بیماران اولین سوالی که از پزشک خود می پرسند این است که آیا درمان قطعی بیماری هاشیموتو امکان پذیر است یا خیر؟ در پاسخ باید گفت که متاسفانه درمان تیروئیدیت به صورت کامل ممکن نیست ؛ اما پزشک در این راستا با تجویز دارو و جایگزین کردن هورمون ها ، اقدام به تنظیم سطح هورمون های بدن بیمار می نماید. لازم به ذکر است که داروهای کنترل کننده تیروئیدیت ، می توانند در کاهش علائم این بیماری و بازگرداندن متابولیسم طبیعی به بدن بیمار کمک کرده و بدین ترتیب کیفیت زندگی ان ها را بهبود بخشند.
تفاوت پرکاری تیروئید و هاشیموتو
نقش ویتامین D در درمان تیروئیدیت هاشیموتو چیست؟
ویتامین D نقش مهمی در تنظیم سیستم ایمنی بدن دارد و تحقیقات متعددی نشان داده اند که کمبود این ویتامین می تواند با بروز بیماری های خودایمنی ، از جمله تیروئیدیت هاشیموتو ، مرتبط باشد. در بیماران مبتلا به هاشیموتو ، سطح پایین ویتامین D معمولاً مشاهده می شود و این کمبود ممکن است به افزایش التهاب و تشدید پاسخ های خود ایمنی منجر شود. مکمل ویتامین D می تواند با کاهش سطح آنتی بادی های ضد تیروئید (مانند TPOAb)، روند بیماری را کنترل کرده و از پیشرفت آن جلوگیری کند. البته مصرف آن باید تحت نظر پزشک و بر اساس آزمایش خون باشد. به طور کلی ، حفظ سطح مناسب ویتامین D در کنار درمان دارویی ، می تواند نقش کمکی مؤثری در کاهش علائم ، بهبود عملکرد تیروئید و کنترل بهتر بیماری هاشیموتو داشته باشد.
آیا می توان از بروز تیروئیدیت پیشگیری کرد؟
از آن جا که عمده ترین عوامل زمینه ساز این بیماری اعم از سن و ژن غیر قابل تغییر می باشند ، باید گفت که پیشگیری از بروز آن ممکن نیست ؛ البته توجه داشته باشید که چنانچه با هر یک از علائم بیماری روبرو شدید باید هر چه سریع تر به پزشک متخصص مراجعه فرمایید ، زیرا پزشک با تشخیص زود هنگام هاشیموتو می تواند روند کنترل این بیماری را سرعت بخشیده و از پیشروی آن جلوگیری به عمل آورد.
طول عمر بیماران مبتلا به هاشیموتو چقدر خواهد بود؟
هر چند این بیماری به صورت کامل درمان پذیر نیست و تا پایان عمر با فرد همراه است ، اما در صورتی که به موقع نسبت به درمان آن اقدام گردد نمی تواند بر میزان عمر فرد مبتلا تاثیر قابل توجهی بگذارد. اما طبیعتا در صورت عدم درمان به موقع و رعایت نکردن دستورات و مراقبت های بعد از جراحی تیروئید ، کیفیت زندگی بیمار مختل شده و در نتیجه طول عمر فرد تهدید خواهد شد.
فرق کم کاری تیروئید و هاشیموتو چیست؟
کم کاری تیروئید و بیماری هاشیموتو دو وضعیت متفاوت اما مرتبط با غده تیروئید هستند. کم کاری تیروئید به حالتی گفته می شود که غده تیروئید هورمون های کافی تولید نمی کند و علائمی مانند خستگی ، افزایش وزن ، یبوست و خشکی پوست را به دنبال دارد. این حالت ممکن است به دلایل مختلفی از جمله جراحی تیروئید ، مصرف برخی داروها یا کمبود ید ایجاد شود. اما ایم نوع بیماری یک بیماری خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول های تیروئید حمله کرده و آن ها را تخریب می کند. در نتیجه ، عملکرد تیروئید کاهش یافته و کم کاری تیروئید ایجاد می شود. بنابراین ، می توان گفت هاشیموتو یکی از شایع ترین دلایل کم کاری تیروئید است. تشخیص این دو معمولا با آزمایش خون و بررسی سطح هورمون های تیروئیدی و آنتی بادی ها و آزمایش تیروئید انجام می شود و درمان اغلب با مصرف هورمون جایگزین است.
آیا درمان قطعی برای هاشیموتو وجود دارد؟
در حال حاضر ، درمان قطعی برای بیماری هاشیموتو وجود ندارد ، زیرا این بیماری یک اختلال خود ایمنی است و سیستم ایمنی بدن به طور دائمی به غده تیروئید حمله می کند. با این حال ، روش های درمانی موجود هدفشان کنترل علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری است. اصلی ترین درمان شامل مصرف داروهای هورمون تیروئید مانند لووتیروکسین است که جایگزین هورمون های تیروئید شده و عملکرد طبیعی بدن را حفظ می کند. دوز دارو باید تحت نظر پزشک و بر اساس نتایج آزمایش های دوره ای تنظیم شود تا سطح هورمون ها در محدوده طبیعی باقی بماند. علاوه بر دارو ، رژیم غذایی سالم ، کنترل استرس و پیگیری منظم پزشکی می تواند به کاهش علائم کمک کند و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد ، اما درمان قطعی هنوز امکان پذیر نیست.
جدول رژیم غذایی توصیه شده در بیماران مبتلا به تیروئیدیت هاشیموتو
| گروه غذایی | مواد غذایی توصیهشده | توضیحات |
|---|---|---|
| منابع سلنیوم | آجیل برزیلی ، ماهی تن ، تخم مرغ | کمک به بهبود عملکرد تیروئید |
| منابع روی | گوشت قرمز ، صدف خوراکی ، حبوبات | تقویت سیستم ایمنی بدن |
| منابع ید متعادل | ماهی ، لبنیات ، تخم مرغ | حفظ عملکرد طبیعی تیروئید |
| سبزیجات ضدالتهابی | اسفناج ، بروکلی ، کلم پیچ | کاهش التهاب سیستمیک |
| چربی های مفید | روغن زیتون ، آووکادو ، آجیل ها | کاهش التهاب و بهبود سلامت عمومی |
هاشیموتو و سرطان
این عارضه نوعی اختلال خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید حمله می کند و در نهایت باعث کاهش عملکرد تیروئید می شود. یکی از سوالات رایج در میان بیماران این است که آیا هاشیموتو می تواند منجر به سرطان تیروئید شود؟
در پاسخ باید گفت که این عارضه به تنهایی سرطان زا نیست ، اما برخی مطالعات نشان داده اند که در افراد مبتلا به هاشیموتو ، احتمال ابتلا به نوع خاصی از سرطان تیروئید به نام ” کارسینوم پاپیلری ” (Papillary thyroid carcinoma) اندکی بیشتر است. با این حال ، این احتمال بسیار پایین بوده و جای نگرانی زیادی ندارد. نکته مهم این است که افراد مبتلا به هاشیموتو باید تحت نظر پزشک باشند و در صورت وجود ندول یا توده در تیروئید ، بررسی های بیشتری مانند سونوگرافی یا نمونه برداری انجام شود تا از سلامت غده تیروئید اطمینان حاصل گردد.
تشخیص بیماری هاشیموتو
بررسی علائم بالینی
- خستگی مفرط و کاهش انرژی
- افزایش وزن بدون علت مشخص
- حساسیت به سرما
- خشکی پوست و ریزش مو
- اختلالات حافظه و تمرکز
- تورم خفیف یا متوسط گردن (گواتر)
تست های هورمونی خون
- اندازه گیری TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید)
- اندازهگیری Free T4 (تیروکسین آزاد)
- تفسیر : افزایش TSH و کاهش T4 نشان دهنده کم کاری تیروئید است ، حتی ممکن است T4 طبیعی باشد ولی TSH افزایش یافته باشد (کم کاری خفیف اولیه)
تست های آنتی بادی تیروئید
- Anti-TPO (آنتی بادی ضد تیروئید پراکسیداز)
- Anti-Tg (آنتیبادی ضد تیروگلوبولین)
- تفسیر : وجود این آنتی بادی ها نشان دهنده ماهیت خود ایمنی بیماری است
سونوگرافی تیروئید (در صورت نیاز)
- بررسی اندازه و شکل غده تیروئید
- تشخیص نواحی غیرطبیعی ، گره ها یا تغییرات التهابی
تشخیص نهایی
بر اساس ترکیب علائم بالینی ، آزمایش های هورمونی و آنتی بادی ها و یافته های سونوگرافی
تشخیص زودهنگام برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و کنترل به موقع با داروهای هورمونی اهمیت دارد
آیا تیروئیدیت هاشیموتو باعث سقط جنین می شود؟
تیروئیدیت هاشیموتو ، یکی از شایع ترین بیماری های خودایمنی تیروئید در زنان ، می تواند در صورت عدم کنترل مناسب ، بر بارداری و سلامت جنین تأثیر بگذارد. این بیماری باعث تولید آنتی بادی هایی مانند TPOAb می شود که ممکن است عملکرد طبیعی تیروئید را مختل کرده و به کم کاری تیروئید منجر شوند. کم کاری تیروئید درمان نشده در دوران بارداری می تواند خطراتی مانند سقط جنین ، زایمان زودرس ، وزن کم نوزاد هنگام تولد و اختلالات رشد مغزی جنین را افزایش دهد. حتی در مواردی که عملکرد تیروئید طبیعی به نظر می رسد ، وجود آنتی بادی های ضد تیروئید ممکن است با افزایش ریسک سقط ارتباط داشته باشد. بنابراین ، زنانی که قصد بارداری دارند یا باردار هستند و سابقه تیروئیدیت هاشیموتو دارند ، باید به طور منظم تحت نظر متخصص غدد باشند و با کنترل دقیق سطح هورمون های تیروئید و تجویز لووتیروکسین در صورت لزوم ، از بروز عوارض جلوگیری کنند.
رابطه تیروئیدیت هاشیموتو و بیماری لوپوس چیست؟
تیروئیدیت هاشیموتو و لوپوس هر دو بیماری های خودایمنی هستند که در آن ها سیستم ایمنی به اشتباه به بافت های سالم بدن حمله می کند. وجود یکی از این بیماری ها می تواند احتمال بروز بیماری خودایمنی دیگر را افزایش دهد ، زیرا هر دو از زمینه های ژنتیکی و عوامل محیطی مشابهی برخوردارند. برخی بیماران ممکن است همزمان به تیروئیدیت هاشیموتو و لوپوس مبتلا شوند که این موضوع می تواند روند درمان را پیچیده تر کند. در چنین مواردی ، کنترل دقیق سیستم ایمنی و درمان هر دو بیماری اهمیت زیادی دارد تا از عوارض جدی جلوگیری شود. به طور کلی ، تشخیص و مدیریت همزمان این دو بیماری نیازمند همکاری نزدیک بین متخصصان غدد و روماتولوژیست است.
