-
روز های کاری: یک شنبه و سه شنبه ساعت ۱۴ الی ۱۹
روز های کاری: یک شنبه و سه شنبه ساعت ۱۴ الی ۱۹
19 بهمن 1404
غده پاراتیروئید با وزن و اندازه ای کوچک قادر به تنظیم سطح کلسیم در خون هستند . با ترشح هورمون پادسپردیس (PTH) ، سطح کلسیم در بدن افزایش می یابد . این غده ها همچنین با گره تیروئید در بدن همکاری می کند. اگر عملکرد این غده ها به هر دلیلی مختل شود ، ممکن است به بیماری های مربوط به این غدد منجر شود. با ما همراه باشید تا با خواندن مقاله دکتر سعید سهراب پور یکی از بهترین جراحان در حوزه جراحی غده پاراتیروئید در تهران به جواب تمام سوالاتتان در رابطه با این موضوع برسید.
غده پادسپردیس از چهار عدد غده بیضی شکل و جدا از هم که در قسمت پشتی غده تیروئید قرار می گیرند تشکیل شده است که با ترشح هورمون پاراتومون وظیفه کنترل سطح کلسیم بدن را بر عهده دارد. هر یک از این غدد به طور معمولا تقریبا به اندازه یک دانه برنج هستند و قطر آن ها حدود 3 – 5 میلی متر و وزن 30 تا 30 میلی گرم می باشد. این غدد به طور طبیعی در قسمت های لوب های چپ و راست غدد تیروئید و در پشت آن قرار گرفته اند. این دو غده از نظر فیزیکی در نزدیکی هم قرار دارند و هر دو بخشی از سیستم غدد درون ریز بدن شما محسوب می شوند. اما عملکرد آن ها نسبت به یک دیگر کاملا متفاوت می باشد. غده پاراتیروئید با ترشح هورمون پاراتومون و با کمک گرفتن از هورمون کلسی تونین که به وسیله غده تیرویید تولید می شود می تواند میزان کلسیم خون را با تاثیر گذاشتن بر روی کلیه ها ، روده و همچنین استخوان ها تا حد بسیار بالایی افزایش دهد.
این غده چهار غده کوچک به اندازه یک دانه برنج هستند که در قسمت جلوی گردن و در پشت غده تیروئید قرار دارند. این غده‌ها معمولاً به صورت دو عدد در سمت راست و دو عدد در سمت چپ تیروئید واقع شده اند. محل دقیق آن ها ممکن است در افراد مختلف کمی متفاوت باشد ، اما اغلب در سطح خلفی تیروئید و نزدیک به نای دیده می شوند. با وجود اندازه بسیار کوچک ، غده های پاراتیروئید نقش حیاتی در تنظیم میزان کلسیم و فسفر خون ایفا می کنند. این غده ها با ترشح هورمون (PTH) به تعادل کلسیم در استخوان ها ، کلیه ها و روده ها کمک می کنند. عملکرد صحیح آن ها برای سلامت استخوان ها ، دندان ها و سیستم عصبی بسیار ضروری است و اختلال در جایگاه یا عملکردشان می تواند باعث مشکلات متعددی در بدن شود.
پرکاری اولیه زمانی رخ می دهد که غده ها بدون دلیل مشخص بیش از حد هورمون پاراتیروئید (PTH) ترشح می کنند. این حالت باعث افزایش کلسیم خون می شود و می تواند مشکلاتی مانند ضعف عضلانی ، درد استخوان ، سنگ کلیه و اختلالات گوارشی و عصبی ایجاد کند.
پرکاری ثانویه معمولاً نتیجه بیماری های مزمن کلیوی یا کمبود ویتامین D است. در این شرایط ، غده ها به طور واکنشی هورمون بیشتری تولید می کنند تا سطح کلسیم خون را جبران کنند. این وضعیت می تواند منجر به علائم مشابه پر کاری اولیه شود اما زمینه بیماری زمینه ای هم اهمیت دارد.
کم کاری این غده زمانی اتفاق می افتد که غده ها هورمون کافی تولید نمی کنند. کاهش PTH باعث افت سطح کلسیم خون می شود و علائمی مانند گرفتگی و اسپاسم عضلات ، سوزن سوزن شدن دست و پا ، اختلالات عصبی و در برخی موارد تشنج را به دنبال دارد.
هیپرپلازی به افزایش تعداد و اندازه سلول های غده اشاره دارد که باعث تولید بیش از حد هورمون می شود. این حالت می تواند ناشی از بیماری های مزمن کلیوی یا عوامل ژنتیکی باشد و مشکلاتی مشابه پرکاری غده پاراتیروئید ایجاد کند.
آدنوم نوعی تومور خوش خیم در یکی از غده های پاراتیروئید است که باعث افزایش ترشح هورمون می شود. این وضعیت اغلب منجر به افزایش کلسیم خون ، مشکلات استخوانی ، سنگ کلیه و ضعف عمومی بدن می شود و معمولاً با جراحی درمان می شود.
سرطان غده پاراتیروئید نادر است و توموری بدخیم در غده ایجاد می کند. این بیماری باعث افزایش شدید کلسیم خون و عوارض جدی سیستمیک می شود و نیاز به جراحی گسترده و پیگیری طولانی مدت دارد.
برخی اختلالات این غده جنبه ژنتیکی دارند و در سندرم های MEN1 و MEN2A رخ می دهند. در این حالت ، علاوه بر غده پاراتیروئید ، سایر غدد مانند پانکراس و تیروئید نیز درگیر می شوند و منجر به بروز مشکلات هورمونی و افزایش خطر پرکاری یا تومورهای غددی می شوند.
پرکاری این غده (Hyperparathyroidism) در برخی موارد می تواند خطرناک باشد . زمانی که سطح کلسیم در خون بیش از حد افزایش می یابد (Hypercalcemia) ، ممکن است نیاز به برداشتن این غدد باشد . در این حالت ، پاراتیروئیدکتومی یا جراحی برداشت این توده ها انجام می شود . این جراحی به منظور کنترل سطح کلسیم در خون است و در صورت لزوم برای جلوگیری از عوارض جدی مرتبط با افزایش سطح کلسیم صورت می گیرد . همچنین ، در برخی موارد پرکاری این غده می تواند منجر به مشکلات خطرناکی مانند تشکیل سنگ کلیه ، ضعف استخوانی ، اختلالات عصبی و قلبی شود . بنابراین ، در صورت وجود علائم یا عوارض ناشی از بیش فعالی این غدد ، مهم است که با پزشک خود مشورت کنید و در صورت لزوم تحت معاینات و درمان مناسب قرار بگیرید.
سرطان پاراتیروئید یک نوع نادر از سرطان غدد درون ریز است که از غدد پاراتیروئید منشأ می گیرد. این غدد وظیفه تنظیم سطح کلسیم خون را بر عهده دارند. گرچه این نوع سرطان نادر است ، اما می تواند جدی و بالقوه کشنده باشد ، به ویژه اگر به موقع تشخیص داده نشود. علائم سرطان این غده معمولاً ناشی از افزایش بیش ازحد هورمون (PTH) و سطح بالای کلسیم در خون (هایپرکلسمی) است که می تواند باعث ضعف عضلانی ، سنگ کلیه ، پوکی استخوان ، اختلالات گوارشی و مشکلات قلبی شود. درمان اصلی این بیماری ، جراحی برای برداشتن تومور است. در صورت گسترش بیماری ، پرتو درمانی و درمان های دارویی ممکن است استفاده شوند. میزان بقای بیماران به مرحله تشخیص بستگی دارد. در صورت تشخیص زود هنگام و درمان مناسب ، احتمال کنترل بیماری بیشتر است ، اما در مراحل پیشرفته ، خطر مرگ افزایش می یابد.
هورمون پاراتیروئید (PTH) نقش کلیدی در تنظیم سطح کلسیم ، فسفر و ویتامین D در بدن دارد. این هورمون با تحریک استخوان ها برای آزاد سازی کلسیم ، افزایش جذب روده ای کلسیم و کاهش دفع کلیوی آن ، تعادل کلسیم را حفظ می کند. کمبود PTH می تواند منجر به گرفتگی عضلات و ضعف استخوان ها شود ، در حالی که افزایش بیش از حد آن خطر ابتلا به پوکی استخوان ، سنگ کلیه و مشکلات قلبی را افزایش می دهد. عملکرد صحیح این هورمون برای سلامت استخوان ها ، اعصاب و عضلات ضروری است و هرگونه اختلال در ترشح آن می تواند تأثیرات گسترده ای بر متابولیسم بدن داشته باشد.
زمانی که سطوح کلسیم بالا و هورمون این غده در بدن بیش از حد افزایش می یابد ، ممکن است به مشکلی به نام پرکاری یا هیپرپاراتیروئیدیسم دچار شوید. در این حالت ، عملکرد صحیح این غده مختل می شود و بیمار به علائم و عوارض این بیماری مبتلا می شود.
در بیماری پرکاری اولیه این غده ، عملکرد این غدد همواره در سطح بالا قرار دارد و باعث می شود تا کلسیم در بافت استخوانی تجزیه و وارد خون شود ، همین امر باعث پوکی استخوان و شکنندگی آن می باشد ، با وجود این مسئله افزایش سطح کلسیم در خون را شاهد خواهیم بود و از سوی دیگر به این دلیل که کلیه ها مسئول تصفیه خون هستند بنابراین کلسیم بیشتری را جذب و احتمال سنگ کلیه و مشکلات ناشی از آن را افرایش می دهند. همین طور مسئله با افزایش کلسیم در دستگاه گوارش موجب یبوست خواهد شد. در اکثر بیماران مبتلا به این بیماری یکی از غدد درگیر و دچار پرکاری می شود که به آن آدنوم واحد گفته می شود ، در بین بیماران ۱۰ درصد با پرکاری دو یا سه عدد از چهار غده پاراتیروئید درگیر پرکاری می شوند و به آن آدنوم دوگانه و یا سه گانه گفته می شود و تنها ۱۰ درصد با هایپرپلازی چهارگانه یعنی پرکاری در چهار غده مواجه هستند . در این بیماری در کل آمار بیماران مربوطه ۸۵ درصد مرتبط با آدنوم ناشی از توده های خوش خیم ، ۱۴ درصد مربوط به هایپرپلازی چهار غدد و ۱ درصد مرتبط با توده های بدخیم در این توده است.
در این وضعیت ، غده پادسپردیس بیش‌ازحد هورمون PTH ترشح می کند که منجر به افزایش سطح کلسیم خون می شود. علائم شامل:
در این حالت ، میزان هورمون PTH کاهش می یابد که باعث افت کلسیم خون می شود. علائم شامل:
آدنوم پاراتیروئید یک تومور خوش خیم و غیرسرطانی است که از یکی از غدد پاراتیروئید منشأ می گیرد و منجر به ترشح بیش از حد هورمون (PTH) می شود. این افزایش ترشح باعث بروز هایپرپاراتیروئیدیسم اولیه شده که منجر به افزایش سطح کلسیم خون (هایپرکلسمی) می شود.
هورمون پاراتیروئید (Parathyroid Hormone یا PTH) هورمونی است که توسط غده های پاراتیروئید ترشح می شود و نقش اصلی آن تنظیم سطح کلسیم و فسفر در خون و بافت های بدن است. این هورمون با تأثیر بر سه اندام مهم یعنی استخوان ها ، کلیه ها و روده ها عمل می کند. در استخوان ها باعث آزاد شدن کلسیم به داخل خون می شود ، در کلیه ها بازجذب کلسیم را افزایش و دفع فسفر را کاهش می دهد و به طور غیرمستقیم جذب کلسیم از روده را از طریق فعال سازی ویتامین D بیشتر می کند. تعادل مناسب کلسیم برای عملکرد صحیح عضلات ، انتقال پیام های عصبی و سلامت استخوان ها ضروری است. افزایش یا کاهش غیرطبیعی این هورمون می تواند منجر به بیماری هایی مانند پرکاری یا کم کاری غده پاراتیروئید شود که با علائمی همچون ضعف عضلانی ، درد استخوان ، سنگ کلیه و اختلالات عصبی همراه است. بنابراین ، این هورمون یکی از عوامل کلیدی در حفظ تعادل مواد معدنی بدن به شمار می رود.
می توان گفت سرطان این غده یک بیماری نادر است و افراد به ندرت درگیر آن می شوند . به بیانی دیگر این بیماری تنها حدود یک درصد از بیماری های مربوط به این توده را تشکیل می دهد. اما در صورتی که فرد به مواردی مثل سطح بالای کلسیم در خون یا سطح بالای هورمون (PTH) بیش از حد طبیعی دچار باشد ، احتمال سرطان این غده هم وجود دارد و در این موارد نیاز است برای پیشگیری و بهبود حال بیمار جراحی پادسپردیس توسط یک دکتر خوب و با تجربه انجام پذیرد. بنابراین ، افرادی که این علائم را دارند باید مورد بررسی و معاینه دقیق قرار بگیرند تا ریسک بیماری سرطان برای آن ها به حداقل برسد. علائم هایپرپاراتیروئیدیسم می‌توانند شامل موارد زیر باشند :
اگر این علائم را در خودتان مشاهده می کنید ، بهترین راه تشخیص دقیق و درمان مناسب، مراجعه به پزشک است.
درصد موفقیت جراحی پر کاری پاراتیروئید بسیار بالا است و معمولاً بین 95 تا 98 درصد گزارش می شود. این میزان موفقیت به تشخیص دقیق غده بیش فعال ، مهارت جراح و استفاده از تکنیک های پیشرفته قبل از جراحی و اندازه گیری سریع PTH حین عمل بستگی دارد. در موارد نادر، در صورت باقی ماندن بافت پاراتیروئیدی بیش فعال یا وجود پادسپردیس های اضافه ، ممکن است نیاز به جراحی مجدد باشد.
برای تشخیص این بیماری ، اقدامات متعددی باید صورت بگیرد که از سوی پزشک متخصص انجام هر تست به شما اعلام می شود:
محل قرارگیری
عملکرد
تأثیر بر بدن
بعد از عمل جراحی پاراتیروئید ، رعایت مراقبت های زیر ضروری است:
بیماری های پاراتیروئید بسته به نوع و شدت آن ها می توانند خطرناک باشند. پر کاری باعث افزایش بیش از حد کلسیم در خون شده که ممکن است به مشکلات کلیوی ، سنگ کلیه ، پوکی استخوان و اختلالات قلبی منجر شود. کم کاری نیز می تواند باعث کاهش شدید کلسیم خون و مشکلات عصبی و عضلانی شود. در صورت تشخیص زود هنگام و درمان مناسب ، این بیماری ها قابل کنترل هستند ، اما عدم درمان می تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد.
بله در صورتی که علائم پر کاری یا کم کاری غده پاراتیرویید را داشته باشید پزشک برای بررسی بیشتر برای شما آزمایش خون درخواست می کند تا سطح این هورمون را در خون ارزیابی کند. در کنار آن ممکن است پزشک سطح کلسیم خون یا ویتامین دی و فسفر را نیز ارزیابی کند.
دکتر سعید سهراب‌پور، مدیر برنامه دستیاری گروه گوش، حلق و بینی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس بخش گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن بیمارستان امیراعلم، یکی از متخصصان شناخته‌شده این حوزه در ایران است. ایشان در سال ۱۳۸۲ وارد دانشگاه علوم پزشکی شیراز شد و دوره پزشکی عمومی را با رتبه ممتاز به پایان رساند، در سال ۱۳۹۰ وارد رشته تخصصی گوش، حلق و بینی دانشگاه علوم پزشکی تهران شد و در سال ۱۳۹۴ با کسب رتبه دوم بورد تخصصی کشوری فارغ‌التحصیل گردید. در سال ۱۳۹۵ به عضویت هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران درآمد و در سال ۱۴۰۰ به مرتبه دانشیاری ارتقا یافت. در کارنامه ایشان بیش از ۱۵ هزار جراحی موفق و بیش از ۳۵ مقاله علمی منتشرشده ثبت شده است.
تمامی حقوق برای دکتر سعید سهراب‌پور محفوظ است.
پیاده سازی و سئو توسط آدم برفی
دیدگاهتان را بنویسید